RCEP یک توافقنامه تجارت آزاد است که توسط ده کشور عضو آسه‌آن با مشارکت چین، ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و نیوزیلند آغاز شد. این توافقنامه رسماً در اول ژانویه ۲۰۲۲ لازم‌الاجرا شد و پس از اجرایی شدن در فیلیپین در ۲ ژوئن ۲۰۲۳، در بین ۱۵ کشور امضاکننده به طور کامل اجرایی شد. این توافقنامه که تقریباً ۳۰٪ از جمعیت و تولید اقتصادی جهان را پوشش می‌دهد، در حال حاضر بزرگترین توافقنامه تجارت آزاد جهان است.

در پنجمین سال اجرای خود، RCEP مزایای چندبعدی را برای صنعت تجارت خارجی لوله‌های فولادی ارائه می‌دهد؛ مزایای اصلی آن در کاهش تعرفه‌ها، قوانین مبدا (انباشت) و فرصت‌های بازار فزاینده ناشی از ادغام منطقه‌ای نهفته است.

به طور خاص در مورد صنعت لوله‌های فولادی، تأثیر در زمینه‌های زیر مشهود است:

کاهش تعرفه‌ها: کاهش محسوس هزینه‌های صادرات، که مزایای آن همچنان در حال تحقق است.

کاهش تعرفه‌ها مستقیم‌ترین و قابل اندازه‌گیری‌ترین مزیت است، که به ویژه برای صادرات لوله‌های فولادی، بخشی که معمولاً با حاشیه سود پایین مشخص می‌شود، بسیار مهم است.

به عنوان مثال، بازار آسه‌آن را در نظر بگیرید: تعرفه واردات لوله‌های فولادی در برخی از کشورهای آسه‌آن (مانند اندونزی و تایلند) کاهش قابل توجهی داشته است. به عنوان مثال، تعرفه واردات لوله‌های فولادی جوش داده شده مارپیچی از میانگین ۸٪ به زیر ۳٪ کاهش یافته است. اگرچه جدول زمانی کاهش برای برخی از محصولات با ارزش افزوده بالا طولانی‌تر است (به عنوان مثال، تعرفه تایلند بر لوله‌های بدون درز ۱۰ سال طول می‌کشد تا به صفر برسد)، اما روند کلی مثبت است.

کاهش‌های خاص محصول: تعرفه‌های تایلند بر لوله‌های فولادی بدون درز برای نفت و گاز (کد HS 730419) وارداتی از چین را در نظر بگیرید؛ نرخ پایه فقط ۱٪ است و پس از لازم‌الاجرا شدن RCEP، سالانه ۰.۱٪ کاهش می‌یابد و تا سال دهم به صفر می‌رسد. RCEP با کاهش تعرفه‌ها، مستقیماً قیمت نهایی محصولات لوله فولادی چین را در بازارهای عضو کاهش می‌دهد و در نتیجه رقابت‌پذیری قیمت را افزایش می‌دهد.

قوانین مبدا (انباشت): تعمیق همکاری زنجیره تأمین منطقه‌ای و بهره‌برداری انعطاف‌پذیر از مزایای سیاستی.

این ارزشمندترین نوآوری نهادی RCEP است، زیرا اساساً آستانه واجد شرایط بودن برای ترجیحات تعرفه‌ای را کاهش می‌دهد.

اثر «انباشت»: تحت چارچوب RCEP، یک محصول از یک کشور عضو می‌تواند شامل مواد اولیه از سایر کشورهای عضو باشد که همگی در طول محاسبه صلاحیت به عنوان «مواد اولیه» در نظر گرفته می‌شوند. به عنوان مثال، لوله‌های فولادی که در چین با استفاده از فولاد مخصوص از ژاپن یا کره جنوبی فرآوری می‌شوند، همچنان می‌توانند تحت قوانین RCEP دارای منشاء منطقه‌ای در نظر گرفته شوند و در نتیجه واجد شرایط کاهش تعرفه‌ها باشند. این امر محدودیت سنتی توافق‌نامه تجارت آزاد را که مستلزم انجام کل فرآیند تولید در یک کشور واحد است، می‌شکند.

راهنمای عملی: شرکت‌ها باید بر سازوکارهای اصلی مانند «قوانین تجمیع منطقه‌ای»، «گواهی‌های مبداء پشت سر هم» و «اظهارنامه‌های صادرکننده تأیید شده» تسلط یابند و از گواهی فرم R RCEP به طور کامل برای بهره‌مندی از کاهش تعرفه‌ها استفاده کنند.

رسیدگی به تأیید آنلاین: مقررات جدیدی، مانند تأیید آنلاین گواهی‌های مبدا RCEP، اجرا شده‌اند (و تا سال ۲۰۲۶ به‌طور کامل اجرا خواهند شد). شرکت‌ها باید از صحت، دقت و انطباق داده‌های اظهارنامه خود برای رعایت استانداردهای نظارتی سختگیرانه‌تر اطمینان حاصل کنند.

دسترسی به بازار و تقاضا: بهره‌برداری از بازار وسیع منطقه‌ای و بهره‌برداری از فرصت‌های زیرساختی

ادغام اقتصادی منطقه‌ای ناشی از RCEP، بازارهای وسیع‌تری را برای شرکت‌های لوله فولادی چینی، به ویژه در جنوب شرقی آسیا، که تقاضا در آن قوی است، گشوده است.

تقاضای مبتنی بر زیرساخت در جنوب شرقی آسیا: پروژه‌های بزرگ - مانند ساخت پایتخت جدید اندونزی (با تخمین مصرف کل فولاد ۹.۵ میلیون تن)، سیستم‌های حمل و نقل ریلی تایلند و توسعه در امتداد راه‌آهن چین-لائوس - همچنان تقاضا برای لوله‌های فولادی را افزایش می‌دهند. در سال ۲۰۲۵، صادرات فولاد به کشورهای عضو آسه‌آن تا ۵۶.۸ درصد از کل صادرات برخی از شرکت‌های فولاد چینی را تشکیل می‌داد و آسه‌آن را به یک بازار کلیدی برای رشد تبدیل می‌کرد.

گسترش چندجانبه بازار: چارچوب RCEP همچنین گسترش شرکت‌ها به بازارهای زیرساختی نوظهور در خاورمیانه و آسیای مرکزی را تسهیل می‌کند. با انجام پردازش عمیق در کشورهای عضو RCEP (مانند تایلند)، شرکت‌های چینی می‌توانند از قوانین مبدا برای صادرات محصولات (مانند فلنج‌ها) بدون عوارض گمرکی به ژاپن و کره جنوبی استفاده کنند و از این طریق به صادرات غیرمستقیم دست یابند.

تنوع بازار: اجرای عمیق‌تر RCEP به شرکت‌های لوله فولادی چینی کمک می‌کند تا وابستگی خود را به هر بازار واحد کاهش داده و به تنوع بازار دست یابند. برخی از شرکت‌ها با استفاده از ترجیحات تعرفه‌ای RCEP، سهم بازار خود در آسه‌آن را به ۴۰ درصد افزایش داده‌اند.

رقابت و انطباق: مواجهه با چالش‌ها و ایجاد مزایای بلندمدت

فرصت‌ها با چالش‌هایی همراه هستند که شرکت‌ها باید آنها را بپذیرند و به طور فعال به آنها بپردازند.

تشدید اصطکاک تجاری: با افزایش سهم بازار لوله‌های فولادی چین در منطقه RCEP، برخی از کشورها شروع به اجرای اقدامات اصلاحی تجاری کرده‌اند. به عنوان مثال، ویتنام تحقیقات ضد دامپینگ را در مورد برخی از محصولات فولادی چینی آغاز کرده است و ژاپن در مورد نوارها و ورق‌های فولادی گالوانیزه گرم از چین، حکم ضد دامپینگ اولیه صادر کرده است.

ایجاد قابلیت‌های انطباق: در چارچوب RCEP، قابلیت‌های مرتبط با پایداری و انطباق به عنوان منابع جدید رقابت‌پذیری در حال ظهور هستند. شرکت‌ها باید خود را با قوانین RCEP و الزامات دسترسی به بازار در کشورهای مختلف آشنا کنند، زنجیره‌های اثبات قوی برای داده‌های کربن ایجاد کنند و انطباق سبز را به یک مزیت رقابتی اصلی تبدیل کنند.

مزایایی که در پنجمین سال اجرای RCEP آشکار شدند، ماهیتی ساختاری دارند؛ کلید ماجرا در چگونگی بهره‌برداری سیستماتیک از آنهاست.

استفاده‌ی فعالانه از قوانین: استفاده‌ی مؤثر از گواهی‌های مبدا RCEP، بهینه‌سازی پیکربندی زنجیره‌ی تأمین، کاهش هزینه‌های تعرفه و افزایش رقابت‌پذیری قیمت.

پرورش عمیق بازارهای رشد: تمرکز بر بازارهای آسه‌آن با تقاضای قوی برای زیرساخت‌ها - مانند اندونزی، ویتنام و تایلند - و بهره‌گیری از فرصت‌های ناشی از هم‌افزایی بین طرح کمربند و جاده و RCEP.

نظارت بر خطرات انطباق: همزمان با گسترش فعال به بازارهای جدید، موانع تجاری مانند تحقیقات ضد دامپینگ در کشورهای مختلف را از نزدیک رصد کنید و از انطباق عملیات تجاری با قوانین اطمینان حاصل کنید.

ایجاد رقابت‌پذیری سبز: با وجود موانع تجاری سبز مانند مکانیسم تعدیل مرز کربن (CBAM) در کنار مزایای RCEP، شرکت‌ها باید قابلیت‌هایی را برای محاسبه ردپای کربن محصول توسعه دهند و «لوله‌های فولادی سبز» را به یک مزیت رقابتی جدید تبدیل کنند.