He whakaaetanga hokohoko kore utu te RCEP i tīmatahia e ngā iwi tekau o ASEAN, me te whai wāhi mai o Haina, Hapani, Kōrea ki te Tonga, Ahitereiria, me Aotearoa. I tīmata mana i te 1 o Hānuere, 2022, ā, i tino whai mana puta noa i ngā iwi 15 i hainatia i muri i tana mana ki Philippines i te 2 o Hune, 2023. E kapi ana i te 30% o te taupori o te ao me te putanga ōhanga, koinei te whakaaetanga hokohoko kore utu nui rawa atu o te ao i tēnei wā.
I te rima o ngā tau o tōna whakatinanatanga, ka tukuna e te RCEP ngā painga maha-āhuatanga ki te umanga hokohoko ki tāwāhi mō ngā paipa rino; ko ngā hua matua kei roto i ngā whakahekenga taripa, ngā ture takenga mai (te kohikohinga), me ngā whai wāhitanga mākete piki haere e whakatairangahia ana e te whakaurunga ā-rohe.
Mō te umanga paipa maitai, e kitea ana te pānga i ngā wāhanga e whai ake nei:
Te Whakahekenga Taripa: He whakaiti tūturu i ngā utu kaweake, me te haere tonu o ngā hua e puta mai ana.
Ko te whakahekenga utu tāke te hua tino tika, tino taea hoki te ine, he mea tino nui mō ngā kaweake paipa rino, he rāngai e tohuhia ana e te iti o ngā tawhē hua.
Hei tauira, ko te mākete ASEAN: Kua kitea he whakahekenga nui i ngā utu kawemai mō ngā paipa rino i ētahi whenua ASEAN (pērā i a Indonesia me Thailand). Hei tauira, kua heke te utu kawemai mō ngā paipa rino whakarewa porowhita mai i te toharite o te 8% ki raro iho i te 3%. Ahakoa he roa ake te wā whakahekenga mō ētahi hua nui-uara tāpiri (hei tauira, e 10 tau te roa o te utu a Thailand mō ngā paipa kore-honohono kia eke ki te kore), he pai te ia whānui.
Ngā whakahekenga motuhake ki te hua: Whakaarohia ngā utu a Thailand mō ngā paipa rino kore-hono mō te hinu me te hau (Waehere HS 730419) i kawemai mai i Haina; ko te reiti turanga he 1% noa iho, ā, whai muri i te whakaurunga o te RCEP ki te mana, ka heke iho mā te 0.1% ia tau, ka eke ki te kore i te tekau o ngā tau. Mā te whakaheke i ngā utu, ka whakaiti tika te RCEP i te utu whakamutunga o ngā hua paipa rino Haina i ngā mākete mema, ā, ka whakarei ake i te whakataetae utu.
Ngā Ture Taketake (Kohikohinga): Te whakapakari ake i te mahi tahi me te mekameka tuku taonga ā-rohe, me te whakamahi ngāwari i ngā hua o ngā kaupapa here.
Koinei te auahatanga umanga tino nui a te RCEP, nā te mea ka tino whakaiti i te paepae mō te whai wāhi ki ngā manakohanga taripa.
Te pānga "whakaemi": I raro i te anga RCEP, ka taea e tētahi hua mai i tētahi whenua mema te whakauru i ngā rauemi mata mai i ētahi atu whenua mema, ā, ka kiia ēnei katoa he "rauemi taketake" i te wā tatau tohu. Hei tauira, ko ngā paipa maitai i tukatukahia i Haina mā te whakamahi i te maitai motuhake mai i Hapani, i Kōrea ki te Tonga rānei, ka taea tonu te whakaaro he takenga ā-rohe i raro i ngā ture RCEP, ā, ka tika mō ngā whakahekenga taripa. Ka takahia e tēnei te herenga whakaaetanga hokohoko kore utu tuku iho e hiahia ana kia puta te tukanga whakaputa katoa i roto i te whenua kotahi.
Aratohu Whaihua: Me mātau ngā umanga ki ngā tikanga matua pēnei i ngā "ture kohikohinga ā-rohe," "ngā tiwhikete takenga mai," me ngā "whakapuakitanga kua whakaaetia mō ngā kaihoko ki tāwāhi," ā, me whakamahi katoa i te tiwhikete Puka R RCEP kia whai hua ai i ngā whakahekenga taripa.
Te Whakahaere i te Manatoko Ipurangi: Kua whakatinanahia ngā ture hou, pēnei i te manatoko ipurangi o ngā tiwhikete takenga mai o te RCEP (ka whakatinanahia katoatia i te tau 2026). Me whakarite e ngā umanga te pono, te tika, me te tutuki o ā rātou raraunga whakapuakitanga kia tutuki ai ngā paerewa ture pakari ake.
Te Uru ki te Mākete me te Hiahia: Te whakamahi i te mākete whānui ā-rohe me te hopu i ngā whai wāhitanga hanganga
Nā te whakaurunga ōhanga ā-rohe i akiakihia e te RCEP kua huaki ake ngā mākete whānui ake mō ngā umanga paipa rino Hainamana, inā koa i te Tonga-mā-rāwhiti o Āhia, kei reira te kaha o te tono.
Te Hiahia Hanganga i te Tonga-Rawhiti o Āhia: Ko ngā kaupapa nui—pērā i te hanganga o te tāone matua hou o Initonīhia (me te whakatau tata ki te 9.5 miriona tana te nui o te maitai e pau ana), ngā pūnaha tereina o Thailand, me ngā whanaketanga i te taha o te Rerewē Haina-Laos—kei te akiaki tonu i te hiahia mō ngā paipa maitai. I te tau 2025, ko ngā kaweake maitai ki ASEAN i eke ki te 56.8% o ngā kaweake katoa mō ētahi kamupene maitai Haina, ā, ko ASEAN te mākete tipu matua.
Te Whanuitanga o te Mākete Maha-Rohe: Ka āwhina hoki te anga RCEP i te whanuitanga o ngā hinonga ki ngā mākete hanganga hou i te Middle East me Āhia Waenganui. Mā te whakahaere i ngā tukatuka hohonu i roto i ngā whenua mema o te RCEP (pērā i a Thailand), ka taea e ngā hinonga Haina te whakamahi i ngā ture takenga mai hei kaweake i ngā hua (pērā i ngā flanges) kore takoha ki Hapani me Kōrea ki te Tonga, ā, mā reira ka tutuki ai ngā kaweake ā-kore.
Te Kanorau o te Mākete: Mā te whakatinanatanga hohonu o te RCEP ka āwhina i ngā umanga paipa rino Hainamana ki te whakaiti i te whakawhirinaki ki tētahi mākete kotahi, me te whakatutuki i te kanorau o te mākete. Kua whakapiki ake ētahi umanga i tā rātou wāhanga mākete ASEAN ki te 40% mā te whakamahi i ngā manakohanga taripa RCEP.
Te Whakataetae me te Whakatutukitanga: Te anga atu ki ngā wero me te hanga painga mō te wā roa
Ka puta mai ngā wero i roto i ngā whai wāhitanga me whakaae ngā umanga, ā, me aro atu hoki ki aua wero.
Te Piki Ake o te Waku Tauhokohoko: I te tipu haere o te wahanga mākete o ngā paipa rino Haina i roto i te rohe RCEP, kua tīmata ētahi whenua ki te whakatinana i ngā mahi rongoā tauhokohoko. Hei tauira, kua tīmata a Vietnam i ngā rangahau ārai-tukunga mō ētahi hua rino Haina, ā, kua whakaputa a Hapani i tētahi whakataunga ārai-tukunga tuatahi mō ngā rīpene me ngā pepa rino whakarewa wera-tuku mai i Haina.
Te hanga i ngā āheinga tutuki i ngā whakaritenga: I roto i te horopaki o te RCEP, kei te puta ake ngā āheinga e pā ana ki te pumau me te tutuki i ngā whakaritenga hei puna hou mō te whakataetae. Me mōhio ngā umanga ki ngā ture RCEP me ngā whakaritenga urunga mākete puta noa i ngā whenua rerekē, me whakatū he mekameka taunakitanga pakari mō ngā raraunga waro, me te huri i te tutuki i ngā whakaritenga matomato hei painga whakataetae matua.
He hanganga ngā hua i kitea i te rima o ngā tau o te whakatinanatanga o te RCEP; ko te mea nui kei roto i te huarahi e hopukina ai aua hua i roto i te pūnaha.
Te whakamahi matatau i ngā ture: Te whakamahi tika i ngā tiwhikete takenga mai o te RCEP, te arotau i ngā whirihoranga mekameka tuku, te whakaiti i ngā utu taripa, me te whakarei ake i te whakataetae utu.
Te whakatipu hōhonu i ngā mākete tipu: Te arotahi ki ngā mākete ASEAN me te tono nui mō ngā hanganga—pērā i a Indonesia, Vietnam, me Thailand—me te hopu i ngā whai wāhitanga e puta mai ana i te mahi tahi i waenga i te Belt and Road Initiative me te RCEP.
Te aroturuki i ngā mōrearea tutuki i ngā whakaritenga: I a mātou e kaha ana ki te whakawhānui atu ki ngā mākete hou, me aroturuki tonu i ngā arai hokohoko pēnei i ngā rangahautanga ārai-tuku i roto i ngā whenua maha, me te whakarite kia tutuki ngā whakaritenga o ngā mahi pakihi.
Te hanga whakataetae matomato: I te mea kei te noho tahi ngā arai tauhokohoko matomato pēnei i te Tikanga Whakatikatika Rohe Waro (CBAM) me ngā painga RCEP, me whakawhanake e ngā umanga ngā pūkenga mō te tatau i ngā tapuwae waro o ngā hua me te huri i ngā "paipa rino matomato" hei painga whakataetae hou.
Wā tuku: 11 o Ākuhata-2026