De EU heeft zich gecommitteerd aan klimaatdoelstellingen om de netto uitstoot van broeikasgassen (BKG) met 55% te verminderen in 2030 ten opzichte van het niveau van 1990, en om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Om ervoor te zorgen dat deze doelstellingen worden gehaald, heeft de EU het 'Fit for 55'-kader ontwikkeld – een uitgebreid pakket aan klimaatbeleidsmaatregelen. Een van deze maatregelen is het EU-mechanisme voor koolstofgrensheffing (CBAM), dat momenteel geleidelijk wordt ingevoerd.

Wat is de CBAM?

Het koolstofgrensheffingsmechanisme (CBAM) is een prijs op koolstofemissies van de productie van bepaalde koolstofintensieve importproducten, als aanvulling op het EU-emissiehandelssysteem (EU-ETS). Importeurs moeten zich voor het systeem registreren, de emissies van hun producten rapporteren en certificaten kopen die vervolgens kunnen worden gebruikt om de ingebedde emissies van hun importproducten te betalen. Reeds buiten de EU betaalde koolstofbetalingen worden in mindering gebracht op de CBAM-betaling om dubbele betalingen te voorkomen en een gelijke koolstofprijs voor alle gelijkwaardige producten te garanderen.

Wat is het doel van de CBAM?

Na ambitieuze klimaatdoelstellingen te hebben vastgesteld, heeft de EU het CBAM (Coal-Based Action Model) geïntroduceerd om koolstoflekkage te voorkomen, wat de inspanningen om de wereldwijde uitstoot te verminderen zou belemmeren. Koolstoflekkage treedt op wanneer koolstofintensieve industrieën en productieprocessen naar het buitenland worden verplaatst of wanneer EU-producten worden vervangen door producten uit het buitenland om te voldoen aan minder strenge emissieregelgeving.

Het CBAM streeft er ook naar om gelijke prijzen te creëren voor producten die zowel binnen als buiten de EU vandaan komen, en om de toepassing van groene productiemethoden en decarbonisatie buiten de EU te stimuleren.

Wat zijn de CBAM-tijdlijnen?

Overgangsperiode: 1 oktober 2023 - 31 december 2025

Eerste rapport uiterlijk 31 januari 2024

Strengere rapportageregels: na 30 juni 2024 en 31 december 2024

Definitief regime: vanaf 1 januari 2026

Wie is verplicht zich hieraan te houden?

Iedere importeur van goederen die onder de CBAM-regelgeving vallen, moet zich daaraan houden. Zodra de vastgestelde periode ingaat, mogen alleen geautoriseerde aangevers (geregistreerd bij en voldoend aan de CBAM-regelgeving) CBAM-producten importeren.

De volgende goederen moeten momenteel worden gerapporteerd onder de CBAM:

Cement

IJzer en staal

Aluminium

Meststoffen

Waterstof

Elektriciteit

Na afloop van de overgangsperiode vindt een volledige evaluatie van de producten plaats, met een mogelijke uitbreiding naar andere EU-ETS-producten vanaf begin 2026. Het programma streeft ernaar om tegen 2030 alle sectoren van het ETS te omvatten.

Er zijn uitzonderingen op dit beleid voor de invoer van producten uit landen buiten de EU die deelnemen aan het ETS of een aan de EU gekoppeld emissiehandelssysteem gebruiken, zoals de EER en Zwitserland. Dit komt omdat zij al een koolstofkostprijs hebben die gelijk is aan die in de EU. Ondanks het bestaan ​​van een Brits ETS, moeten invoerproducten uit het Verenigd Koninkrijk wel worden gerapporteerd.

Wat moeten in aanmerking komende bedrijven doen om aan de eisen te voldoen?

Tijdens de overgangsfase

Dit is een pilotfase van het programma, bedoeld om de benodigde informatie te verzamelen voor de afronding van het definitieve regime en om bedrijven in staat te stellen hun communicatie met leveranciers en gegevensverzamelingsprocessen te ontwikkelen voordat het volledige programma van start gaat. Tijdens deze fase hoeven er geen certificaten te worden aangeschaft; de focus ligt uitsluitend op rapportage. Rapportages zijn vereist voor elk kwartaal en moeten één maand na afloop van het kwartaal worden ingediend.

Een verzoek om uitstel is mogelijk, waardoor in geval van technische problemen 30 dagen extra de tijd wordt gegeven. Rapporten kunnen tot twee maanden na het einde van het kwartaal worden bewerkt, waarbij de eerste twee rapporten een langere bewerkingsperiode hebben, namelijk tot 31 juli 2024. Er zijn sancties verbonden aan niet-naleving, die importeurs kosten met zich mee zullen brengen.€Een boete van 10 tot 50 per ton niet-gerapporteerde emissies, met verdere sancties voor ontbrekende of onvolledige rapporten als er geen stappen worden ondernomen om de problemen te verhelpen.

Rapporten moeten de volgende informatie bevatten:

Importhoeveelheid van elk CBAM-product per land van herkomst en productielocatie.

Directe ingebedde emissies–Voor de meeste producten alleen CO₂moet worden gerapporteerd. Bepaalde meststoffen moeten ook N rapporteren.₂O en bepaalde aluminiumproducten moeten PFC's vermelden.

Indirecte emissies voor alle producten, met uitzondering van elektriciteit.

De CO2-prijs die al in een derde land is betaald, plus eventuele compensatie die hiervoor beschikbaar is.

Vereiste methodologie voor gegevensverzameling:

Er zijn momenteel drie toegestane rapportagemethoden, maar deze worden dit jaar geleidelijk afgebouwd, zodat vanaf januari 2025 alleen de officiële EU-methode overblijft.

De EU-methode: ofwel worden emissiefactoren en de hoeveelheid gebruikte brandstof en materialen gebruikt om de totale emissies te berekenen, ofwel worden de broeikasgasconcentraties en rookgasstromen van emissiebronnen gemeten.

Gebruikmakend van gelijkwaardige methoden, zoals die uit het land van productie.–Toegestaan ​​tot en met 31 december 2024.

Gebruikmakend van standaardreferentiewaarden die door de Europese Commissie zijn gepubliceerd.–Toegestaan ​​tot 30 juni 2024.

Vanaf 2025 zijn schattingen en standaardwaarden toegestaan ​​indien nodig, bijvoorbeeld als een leverancier de relevante informatie niet kan verstrekken. Het gebruik ervan wordt echter sterk afgeraden en mag, indien van toepassing, niet meer dan 20% van de totale ingebedde emissies betreffen. Alle schattingen en het gebruik van standaardwaarden moeten worden onderbouwd met een toelichting op de reden hiervoor. Er zijn communicatiesjablonen beschikbaar voor importeurs om aan leveranciers te verstrekken, zodat zij alle relevante informatie kunnen verzamelen.

Tijdens het Definite Regime

Alle importeurs moeten geregistreerd en gemachtigd zijn als CBAM-declaranten om CBAM-goederen te importeren. CBAM-certificaten worden verkocht tegen de wekelijkse veilingprijs van het ETS.€/ton CO₂Importeurs moeten jaarlijks hun invoer van CBAM-goederen aangeven in een jaarverslag, dat uiterlijk 31 mei van het volgende jaar wordt gepubliceerd, en de certificaten inleveren die de hoeveelheid ingebedde emissies in hun ingevoerde producten vertegenwoordigen.

Als er voor het product al eerder koolstofheffing is betaald aan een ander land, wordt het aantal certificaten dat de EU-importeur moet betalen dienovereenkomstig verminderd om dubbele betalingen te voorkomen. Tijdens de uitfasering van de gratis emissierechten in het ETS, die eindigt in 2034, zijn certificaten alleen nog nodig voor het resterende deel van de emissies dat niet onder de emissierechten valt.

De regelgeving voor het definitieve regime moet nog worden afgerond en zal aan het einde van de overgangsperiode worden herzien. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder meer: ​​het aantal producten waarvoor indirecte emissierapportage vereist is, waarbij deze verplichting mogelijk wordt afgeschaft voor ijzer, staal, aluminium en waterstof; en de uitbreiding van het aantal producten dat onder de CBAM-vereisten valt.